Legendarisch is de geschiedenis van de proefvaart van de Statendam van de Holland Amerika Lijn. Tijdens de proefvaart deden zich grote problemen met de voortstuwing voor.

Toen de sleepbootmaatschappijen Smit uit Maassluis en Wijsmuller uit IJmuiden dit bericht opvingen, stuurden ze er ogenblikkelijk een paar sleepboten op af om de Statendam te helpen. Sinds jaar en dag heerste er een grote rivaliteit tussen beide maatschappijen. Smit, de grootste van de twee, had zijn basis in Maassluis en Wijsmuller in IJmuiden.

In de tussentijd was dit ook bij veel mensen in IJmuiden bekend geworden en werd er erg meegeleefd met dit alles. Groot was hierover in IJmuiden ook de vreugde na afloop, maar in Maassluis waren ze razend dat deze prestigestrijd door het veel kleinere Wijsmuller was gewonnen!

Smit had één sleepboot er op af gestuurd en Wijsmuller drie, ze kwamen ongeveer tegelijkertijd bij de Statendam aan. Alleen hadden de sleepboten van Wijsmuller onderweg een strategie afgesproken om de boot van Smit de loef af te steken. Als ze ongeveer tegelijk bij de Statendam zouden aankomen (en dat gebeurde ook!), zou ééboot van Wijsmuller (de snelste) de boot van Smit dusdanig hinderen dat deze moeilijk vast zou kunnen maken. De andere boot van Wijsmuller kon dan vrijelijk vastmaken op de Statendam.

En zo gebeurde. Frappant was daarbij dat dit over de radio afgesproken werd, maar op zijn IJmuidens door woorden achterstevoren uit te spreken. Dit was kennelijk voor de mannen van Smit, die dit wel konden horen, niet te volgen! Wijsmuller troefde Smit af en bracht de Statendam terug naar Hoek van Holland, waar het schip overgenomen werd door havensleepboten van de scheepswerf Wilton-Feyenoord (Statendam gesleept). Onderstaand een bericht hierover op de website http://bureau-wijsmuller.nl/ :

 De "Statendam"(1957 – 24.294 Brt.) het nieuwe passagiersschip van de Holland Amerika Lijn is op zondag 16 december 1956 tijdens de technische proefvaart op de Noordzee Noord-Oostelijk van Harwich aan de Engelse kust op drift geslagen doordat één schroef wegens een machine storing buiten werking was gesteld.
In een storm die met een windkracht 8 tot 9 vanuit het Zuid-Westen stond, dreef de "Statendam" met een vijf mijls vaart over de Noordzee. De "Statendam" vroeg om sleepboot assistentie.

Hierop zetten de "Cycloop", "Titan" en de "Zeeland" vanuit IJmuiden koers naar de positie van de "Statendam".

De "Titan" was als eerste bij de "Statendam" en maakte vast, even later wist ook de "Cycloop" vast te maken. En de "Zeeland" maakte even later ook vast.

Vanuit IJmuiden waren ondertussen ook de "Hector" en de "Nestor" vertrokken naar de positie van de "Statendam".

De "Statendam" wordt op 17 december 1956 de Nieuwe Waterweg binnen gebracht door een vloot van Wijsmuller sleepboten.